Break the box en stop met communiceren?

Kaft van het boek van Harrie van Rooij getiteld "Stop met communiceren! Waarom communicatie meestal mislukt en hoe je daar verandering in brengt. (Amsterdam: Adfogroep 2014, 128 blz., ISBN 9789491560590, Communicatie.serie)

Opvallende vaststelling tijdens het Break the box Kortomcongres van 2014-05-14 in Leuven: de presentaties over creativiteit, bv. door Cyriel Kortleven, gingen vaak over facetten van cognitieve, sociale en gedragspsychologie.

Twee recente, ja belangrijke boeken om snel inzicht te verwerven in wat die wetenschapsdisciplines voor het communicatievak kunnen betekenen, zijn:

Het boek van Pol & Swankhuisen (we lazen de eerste editie in oktober 2008) is ondertussen een klassieker, tjokvol inzichten op het vlak van de communicatie met bevolkingsgroepen en de beïnvloeding van attitudes, kennis en gepland & automatisch gedrag. De nieuwe editie telt vier nieuwe hoofstukken (over onderzoek, weerstand, effecten van massamediale interventies en de vraag of een creatieve verpakking van overheidsboodschappen verstandig is), liet twee andere hoofdstukken vallen (over internet en merkdenken), en kreeg geactualiseerde voorbeelden, een up-to-date literatuurlijst en dergelijke meer. Het boek opent met acht mythes en misverstanden in overheidscommunicatie

  1. Mythe: massamediale campagnes leiden tot gedragsverandering bij grote aantallen mensen.
  2. Mythe: sterke argumenten overtuigen en leiden tot verandering van houding en gedrag.
  3. Mythe: massamedia zijn geschikt voor kennisoverdracht op de hele bevolking.
  4. Mythe: met social media bereik je tegenwoordig iedereen.
  5. Mythe: met gekochte mediaruimte kun je een onderwerp op de agenda zetten.
  6. Mythe: inspraak- en informatiebijeenkomsten zijn effectieve manieren om burgers te betrekken.
  7. Mythe: de keuze voor massamediale campagnes komt tot stand op basis van kennis van effectiviteit.
  8. Mythe: hoe creatiever, hoe beter. “Daarover is maar heel weinig bekend” (p. 187) en “zeer riskant” (p. 188).

… en sluit af met vier boude stellingen:

  • “Wie geen kennis heeft van groepsprocessen, gaat algauw de mist in met communiceren.”
  • “Wie weinig of niets weet van sociale invloed, trapt gemakkelijk in de val van reclametechnieken als ‘de mensen een spiegel voorhouden’: je laat zien wat een troep het wordt als we ons afval op straat dumpen in plaats van in de ondergrondse container. En dan wordt het een nog grotere rotzooi omdat je communiceert dat het normaal is (c.q. de norm is) om afval op straat te deponeren.”
  • “Wie niets weet van informatieverwerkingsprocessen, denkt wellicht dat iedere tekst kort moet zijn.”
  • “Wie ook van een koude kermis thuis zal komen, is degene die denkt dat boodschappen altijd creatief verpakt moeten worden” (blz. 204).
  • Honger naar meer? Lees dan hier en ook hier meer inzichten van Bert Pol.

Harrie van Rooij, schreef een even stevig onderbouwd werk (klik hier voor de inhoudstafel) met als kern werken met nabijheid, consistentie en emotie. Hij geeft tips voor boodschappen met veranderkracht en hoe je moet omgaan met vier types mensen:

  1. Oblomovs. “Het is veel te vermoeiend om de hele dag verstandige beslissingen te nemen. We zijn al moe genoeg van alle opgaven van het moderne leven” (p. 25): wie dat kreunt, moet je – kort door de bocht – simpele routines te presenteren in plaats van een beroep te doen op zelfbeheersing en accurate verwerking van informatie. (Lees o.a. p. 30 voor meer nuance.)
  2. Veranderhaters moet je benaderen met positieve emoties. “Verklein de verandering” en “Communiceer minder in termen van overdracht van informatie en argumenten en verwacht meer van processen van zelfovertuiging, dialoog, participatie en zelfbeoordeling” (p. 39).
  3. Wij-mensen benader je door ervoor te zorgen dat het gewenste gedrag zichtbaar en kopieerbaar is “Want alleen wat je laat zien kan besmettelijk werken.” “Bestudeer netwerken” (p. 44) en “Voorkom ongewenste vormen van groepsconformisme. (…) Ga op zoek naar manieren om groepen te betrekken bij het verzinnen van nieuwe ideeën of het zoeken naar oplossingen” (p. 45).
  4. Verhalenvertellers. “Sluit aan bij waar mensen zelf over willen praten. (…) Vertel je boodschap als een verhaal (…) Pas daarna kun je over plannen en maatregelen beginnen. Zorg dat je beleid zelf over verhaalkracht beschikt. Zorg voor nabijheid, consistentie en emotie” (p. 53).

Beide boeken bevatten best veel voorbeelden en bruikbare tips en andere nuttige inzichten, maar werden helaas niet als echt praktische handboeken gelayout.

Eveneens in Leuven kwam Marije van den Berg over Stadslab Leiden praten. Het werd een razend interessante dialoog, met enkele opvallende ideeën.

  • Het zgn. New Public Management is óp, vindt Marije van den Berg samen met bv. Joke Hermsen: andere waarden dan efficientie & effectiviteit en de bijhorende smart indicatoren worden terug belangrijk, met name “creativiteit, empathie en het vermogen opnieuw te beginnen” (~ de verzuchting naar meer wendbaarheid).
  • Accountability is belangrijk maar het kan ook meer agile [zoals bv. ook Betteke van Ruler bepleit]: ontmoeten, praten over wat nodig is en een plan zo uitschrijven dat je gelijk de momenten belegt waarop iets gebeurt, in plaats van uitgebreid af te bakenen wie wat doet en dingen te plannen die toch anders uitdraaien.
  • Heeft het nog wel zin te blijven geloven in het bestuursmodel, de werkvorm van Thorbecke? Kunnen we niet sneller komen tot wat echt nodig is, in plaats van zittingen te houden en formeel te debatteren en verslag na verslag te schrijven? Dat kunnen ambtenaren goed, maar ze moeten ook koningen en koninginnen worden van andere werkvormen.
  • Bijvoorbeeld: maak in communicatie & interactieve beleidsvorming gebruik van / beheers de Seek > Sense > Share zandloper uit het PKM-model van Harold Jarche.
  • Tip: soms kun je iets dedouaneren door een beeld “vanaf 2022” te schetsen dat zo aantrekkelijk is dat de visie al veel sneller tot stand komt en het hele proces wordt versneld uit verlangen naar dat beeld.

Ook boeiend: Koen Verbrugge over content marketing en de vraag “Hoe maak & verspreid je content op maat van interesses?” Enkele citaten:

  • “We maken producten, we faciliteren diensten, in plaats van te spreken over producten.”
  • “Spreken waar mensen interesse hebben: in hùn habitat.”
  • “Zorg ervoor dat elk idee dat je meegeeft een actie inhoudt.”
  • “Werk met een (zgn. dark social) informeel netwerk dat uw content mee helpt te verspreiden.”

En Kortom zelf onthulde er z’n nieuwe huisstijl en site. Meer info: www.kortom.be/nieuws/6288/kortom-stelt-nieuwe-huisstijl-en-website-voor

Wat hebt u opgestoken van “Break the box” of waar moest u tijdens het congres aan denken? Schrijf het als reactie of bied hier een link aan naar uw eigen blog a.u.b.

Dit artikel verscheen eerder elders – op 2014-05-15.

Getagged ,

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: