Ideeënlab, inspiratieboek en inspiratiedag over participatie

Omslag van "Participatie, de wol bij al het geblaat - frisse praktijkverhalen en prikkelende gedachten": reader bij de Inspiratiedag Participatie in het Vlaams Parlement in Brussel op 2014-12-09. Uitgave van Levuur, Kortom en de afdeling Communicatie van het Departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid (DAR). Wettelijk depot: D/2014/3241/341. Bestands-URL van de reader: https://toecomst.files.wordpress.com/2014/12/participatiedewolbijalhetgeblaatreaderinspiratiedag20141209.pdf (11 MB). Bestands-URL van de afbeelding: https://toecomst.files.wordpress.com/2015/01/inspiratieboekparticipatie_omslag.jpg (541 kB).

Op 9 december 2014 gingen meer dan tweehonderd deelnemers aan de inspiratiedag annex ontwerpavond “Participatie: de wol bij al het geblaat” in dialoog met een keure pioniers en spraakmakers die de voorbije jaren goede participatiepraktijken op de kaart zetten.

Het bijhorende Inspiratieboek (van maar liefst 100 pagina’s, ref. D/2014/3241/341) “Participatie, de wol bij al het geblaat – frisse praktijkverhalen en prikkelende gedachten” met een beschrijving van de cases en ook de bijhorende links én de beschikbare presentaties, vindt u hieronder, en ook hier of via Vlaanderen.be/publicaties.

Er was ook een online Ideeënlab, bedoeld om te laten aanvoelen welke mogelijkheden online participatie biedt, hoe betere acties op te zetten rond participatie, hoe obstakels te omzeilen. Daarover kon men ook na de inspiratiedag, of als niet-deelnemer, ideeën posten op het online ideeënlab: https://indiville.pulsarinnovation.net/ ! Men kon er ook de ideeën van de andere deelnemers aanvullen en verrijken.

De deelnemers hebben ook heel wat getweet met hashtag #particiwol … via deze link vind je een mooi overzicht van alle tweets. Klik op “Lees verder –>” voor downloadbare pdf’s en extra links (ook helemaal onderaan)!

Bekijk / download zeker ook:

De dag werd georganiseerd door de Vlaamse vereniging voor overheidscommunicatie Kortom, de expertfirma Levuur en de afdeling Communciatie (DDAR) van de Vlaamse overheid.

Programma

  • van 9.30 tot 17 uur: inspiratiedag met spraakmakende praktijkcases en frisse keynote toespraken, bedoeld voor communicatie-ambtenaren en beleidsmedewerkers die zoeken naar frisse inzichten en concrete uitzichten hoe participatie in hun dagelijkse praktijk kan werken. U onderzoekt van nabij verschillende participatieve verhalen uit het lokale, Vlaamse & federale beleid én het middenveld. (Kom gerust met meerdere personen!)
  • van 18 tot 21.30 uur: ontwerpavond waarin ùw vraagstuk onder de loep wordt genomen (na twee inspirerende keynote toespraken) ; bedoeld voor politici, beleidsmakers en iedereen die met een ‘ontwerpvraag’ zit, en voor iedereen die hierover mee wil sparren. Bijvoorbeeld: u wilt een infrastructuurwerk participatief ontwerpen maar weet nog niet hoe? U wilt het sociaal kapitaal in uw gemeente mobiliseren rond transitie en klimaatneutraliteit? U moet met uw stakeholders de beleidsvisie voor de komende jaren bepalen? U wilt het mobiliteits- of klimaatactieplan samen met burgers opstellen? U vraagt zich af of en hoe u specifieke burgerinitiatieven kunt versterken? U ziet diversiteit als een meerwaarde, en wilt via een participatief traject een cultuuromslag bewerkstelligen? Of u droomt van een burgerbegroting? Samen met participatieprofessionals tekent u een eerste procesaanpak uit voor uw case. Zowel kleine of grote, reeds concrete of nog abstracte vragen zijn welkom.
  • Tijdens de dag volgen Linda Boudry (coördinator van het Kenniscentrum Vlaamse Steden) en Veerle Leroy (schepen voor milieu van de gemeente Beersel) met kritisch oog en oor de lezingen en case-presentaties. Op het eind van de dag delen ze hun reflecties met het publiek.

De vijf keynote toespraken

1 – Academicus Filip De Rynck pleit voor slimme verbindingen en productieve samenwerkingen tussen beleidsmakers en initiatieven uit de samenleving (daggedeelte)

Filip De Rynck is hoogleraar bestuurskunde aan de UGent. Participatie is voor hem meer dan inspraak. Het geeft ruimte aan engagementen in een organisatie of samenleving. De groeiende complexiteit, opeenvolgende besparingsrondes en dringende uitdagingen nopen bestuurders en ambtenaren tot nieuwe verhoudingen, andere rollen en aangepaste structuren. Hoe kom je tot slimme verbindingen en productieve samenwerking tussen beleid en samenleving? Wie dat tot stand weet te brengen, maakt het verschil. Centraal staat: de tussenruimte.

2 – Burgeractivist Manu Claeys over de kracht van burgers in een democratie van de 21ste eeuw (daggedeelte)

Manu Claeys is essayist en notoir burgeractivist. Zo lanceerde hij in 2005 voor en vanuit het Antwerpse bewonerscollectief stRaten-generaal een alternatief voor de Oosterweelverbinding. Sindsdien voert hij samen met vele Antwerpenaren oppositie tegen dat project. Met stRaten-generaal ijvert Manu voor meer burgerinspraak en -activisme als essentieel onderdeel van de 21ste-eeuwse democratie. “Van ik tot jij tot wijk tot wereld. Op basis van duurzaamheid en dierbaarheid.”

3 – Politicus Willem-Frederik Schiltz experimenteert met burgerbegroting (daggedeelte)

Jurist Willem-Frederik Schiltz trad als politicus in de voetsporen van zijn vader, toen hij na de federale verkiezingen in 2007 toetrad tot de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Sinds dit jaar zetelt hij in het Vlaams parlement. Als Antwerps districtsschepen van Participatie lanceerde Schiltz dit voorjaar een gedurfd experiment: de burgerbegroting. Antwerpenaars konden zelf een deel van het districtsbudget toewijzen. De case burgerbegroting wordt apart toegelicht (zie verderop).

4 – Participatie-expert Stef Steyaert pleit voor écht interactief beleid (ontwerpavond)

Passie: er is geen geschikter woord om Stef (Levuur) zijn verhouding met participatie te omschrijven. Als professional begeleidde hij de afgelopen jaren vele organisaties en overheden bij het vormgeven van participatieve processen. Vanuit onder meer zijn G1000-ervaring, rijpte bij hem het inzicht dat het tijd wordt om de idee van ‘inspraakprocessen’ achter ons te laten, en te bouwen aan een nieuw model dat écht interactief beleid mogelijk maakt.

5 – Adviseur Marije van den Berg (NL), koningin van de nieuwe werkvormen (ontwerpavond)

Als adviseur, trainer en publicist in overheidsparticipatie bouwt Marije van den Berg aan een energieke samenwerking tussen overheid, politiek en samenleving. Overheidsparticipatie betekent voor haar ruimte maken voor mensen met goede initiatieven en hen ondersteunen met uitdagend beleid. Als actieve burger en sociaal ondernemer is Marije mee drijvende kracht achter het Stadslab Leiden (NL). Dit burgernetwerk van inwoners uit Leiden steekt zelf de handen uit de mouwen om hun stad mooier en leuker maken. Marije presenteert ook een case tijdens het daggedeelte.

Een greep uit de cases

  • de Routeplanner Complexe Projecten (zie ook ons artikel van 2014-10-06 jl.)
  • hoe we de burgerbegroting concreet aanpakten – door Hanne Bastiaensen, district Antwerpen
  • een creatief pakket om personen met een verstandelijke beperking en hun omgeving te ondersteunen om op een patroondoorbrekende manier oplossingen te creëren voor participatieproblemen in alle aspecten van onze samenleving (het heet Innowiz Plan P) – door Florentien Pletinckx en Didier Peleman, projectmedewerkers van Onze Nieuwe Toekomst
  • erfhoeders ontsluiten Oostends erfgoed: een uniek samenwerkingsverband tussen Vormingplus, Westtour, Toerisme Vlaanderen, het stadsbestuur … en een actiegroep – door Kurt Verheggen & Kris Carlier
  • Viadukaduk: Gentse bewoners ijveren samen met hun politici voor een leefbare en constructieve oplossing – door Jef Geldof
  • de nieuwe Leuvense jeugdraad Kabinet J zet als partner van het stadsbestuur zelf trajecten op met en voor jongeren – door Maureen Pierloz
  • de stad Peer zet participatiecoaches in – door Koen Wellens
  • Ringland & het creëren van een positieve veranderbeleving – door Pol Van Steenvoort
  • cocreatie met de sector zelf: het toeristisch plan voor de Regio Kempen – door Bie De Busser & Vicky Steylaerts van Toerisme Vlaanderen
  • cocreatie met personen met een handicap en professionelen uit de sector – door Saskia Gheysens & Barbara de Clippel van de federale overheidsdienst Sociale Zekerheid
  • wijken aan zet in de stad Gent – door David Slosse
  • dialoog en samenwerking met organisaties en mensen die nieuw leven willen blazen in de Gentse oude dokken – door Yves Deckmyn
  • Kortenberg 2020: in een spiraalbeweging werken aan een toekomstvisie en bijhorend charter d.m.v. inspiratiemarkten enz. – door Freek Rombouts & Frie De Greef
  • Stadslab2050: met z’n allen wérken aan een duurzame stad – door Gert Vandermosten
  • de stakeholderaanpak van de Limburgse energiecöoperatie Bronsgroen – door Anton Gerits
  • De Genks organiseerde voor 40 burgers van heel diverse pluimage vorming, methodieken, ondersteuning – door Yasemin Yilmaz
  • bakens uitzetten voor scholen als aantrekkelijke leer- en werkplekken in 2030 – door Geertrui De Ruytter en Luc Verheijen
  • 12-18 jarigen aan boord halen in het het Vlaams Materialenprogramma – door Veerle Labeeuw
  • Leuven Klimaat Neutraal 2030: 60 organisatie bundelen de krachten voor transitie – door Katrien Rycken & Erik Béatse
  • adviesraden herdenken: de expertorganisatie in participatie & lokale democratie De Wakkere Burger doorloopt zélf een participatietraject – door Wim Van Roy & Dieter Vandeputte
  • het participatief theater van Sering betrekt moeilijk bereikbare kansengroepen – door Mia Grijp
  • cocreatief beleid: het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding
  • cocreatie van een leefomgeving: de herinrichting van de historische dorpskern van Weelde – door Tine Van den Broeck, projectmedewerker Kempens Landschap
  • jeugdwerkloosheid bestrijden via innoveren en cocreëren – door Bart Cornille van We For Work
  • vroeger nadenken over later: de Koning Boudewijnstichting reikt concrete instrumenten aan bij individuen en betrokken stakeholders – door Saïda Sakali
  • het lerend netwerk voor Limburgse erfgoededucatoren – door Anne Milkers, museumconsulent
  • Globelink bouwt trajecten en projecten voor, door en met jongeren – door Greet Van Dael
  • omgaan met de hinder die het Sigmaplan tegen overstromingen met zich brengt en hoe het er moet uitzien in detail – door Carolien Peelaerts & Iris Catteeuw
  • De Lijn particileert en vermijdt zo window dressing – door Astrid Hulhoven.

De cases in meer detail

·         Kwalitatief op weg in complexe projecten dankzij de Routeplanner. Zet jouw praktijkvoorbeeld mee op de website van de Vlaamse overheid – door David Stevens, proces- en kwaliteitsbeheerder Vlaamse overheid

De Vlaamse overheid koos voor een nieuwe aanpak om complexe projecten sneller en beter uit te voeren. Deze aanpak zet in op een kwalitatief proces, met veel aandacht voor participatie en communicatie. De website http://www.complexeprojecten.be beschrijft via een Routeplanner de krijtlijnen van deze nieuwe aanpak. De website wil via goede praktijkvoorbeelden nuttige inzichten delen over participatief werken met een grote groep belangstellenden. Hoe kan de overheid vroeg in een planningsproces hun ideeën capteren? Breng in deze sessie zelf goede praktijkvoorbeelden en leerpunten aan. Als eindresultaat publiceert het team Complexe Projecten uw goed voorbeeld op haar website.

·         De nieuwe Leuvense jeugdraad Kabinet J zet als partner van het stadsbestuur zelf trajecten op met en voor jongeren – door Maureen Pierloz, jeugdwerker – participatie & secundaire scholenwerking stad Leuven

Samen met 5 jongeren en onder begeleiding van Karuur ging de afdeling jeugd van stad Leuven op zoek naar een nieuwe manier om aan jongerenparticipatie te doen. Het resultaat van dit denkproces mondde uit in Kabinet  J. Deze nieuwe Leuvense jongerenraad is dé partner van het stadsbestuur voor alles wat te maken heeft met of invloed heeft op jongeren in Leuven.  Kabinet J zal als officiële jeugdraad van stad Leuven op vraag van het stadsbestuur trajecten opzetten om tot een door jongeren gedragen advies te komen rond bepaalde thema’s. Kabinet J kan ook op eigen initiatief of op aangeven van Leuvense jongeren een proces opstarten om een advies te formuleren naar het stadsbestuur toe. Elk traject om tot een advies te komen zal op maat van de jongeren tot stand komen. Kabinet J wil alle Leuvense jongeren betrekken bij het beleid van de stad Leuven. Kabinet J bestaat uit een kern, inhoudelijke trajecten en jaarlijkse evenementen. Deze structuur maakt de jongerenraad van Leuven uniek.

·         Erfhoeders ontsluiten Oostends erfgoed: een uniek samenwerkingsverband tussen Vormingplus, Westtour, Toerisme Vlaanderen, het stadsbestuur … en een actiegroep – door Kurt Verheggen, woordvoerder actiegroep en erfgoedvereniging Dement, en Kris Carlier, coördinator VormingPlus Oostende-Westhoek

Oostende heeft een maritiem en Belle Epoque patrimonium dat gezien mag worden. Het burgerinitiatief Dement zag het levenslicht omdat een aantal Oostendenaars vond dat de kuststad haar verleden vergat. Deze erfgoedvereniging ontwikkelde een originele format waarbij het ‘erfhoeders’ opleidde. Lokale inwoners en tweedeverblijvers helpen zo mee het toeristisch potentieel van erfgoed in hun kustgemeente ontsluiten. Onder begeleiding van VormingPlus Oostende-Westhoek leerden ze erfgoedthema’s uitwerken tot boeiende verhalen. De dienst Cultuur, vzw Toerisme Oostende en Westtour stapten mee in het project en vermarkten ondertussen een aantal van deze verhalen naar een wandeling, folder, tentoonstelling … Ook Toerisme Vlaanderen deed een (letterlijke) duit in het zakje. Een draaiboek bundelt de bevindingen van dit pilootproject. Handig voor wie een soortgelijk traject met zijn inwoners wil opzetten.

·         Innowiz Plan P ondersteunt participatie van personen met een verstandelijke beperking – door Florentien Pletinckx en Didier Peleman, projectmedewerkers van Onze Nieuwe Toekomst

Participatie is een recht. Industrieel Design Center van Howest, ontwerper Wouter Doornaert en Onze Nieuwe Toekomst vzw legden hun expertise samen rond de uitdaging ‘hoe kunnen we drempels tot participatie overwinnen?’. Innowiz Plan P is het resultaat van deze cocreatie. Dit creatief pakket ondersteunt personen met een verstandelijke beperking en hun omgeving om op een creatieve, patroondoorbrekende manier oplossingen te creëren voor participatieproblemen in alle aspecten van de samenleving (wonen, werken, vrije tijd, relaties, …). Innowiz Plan P is een leidraad van toegankelijke creativiteitstechnieken en is hiermee een pionier in Vlaanderen.

·         Ringland. Niet tégen, maar vóór iets doet protest ombuigen naar positieve actie – door Pol Van Steenvoort, communicatie Ringland

Ringland laat de Antwerpenaar ervaren wat de meerwaarde van een groene gordel voor de stad zou kunnen betekenen. Want het creëren van een positieve veranderbeleving is een belangrijke basisvoorwaarde om die veranderingen te realiseren. Liever dan (opnieuw) de zwaktes van de oude plannen te benadrukken, benadrukken ze de voordelen en sterktes van een nieuw en positief alternatief. De organisatie hoopt met haar positieve kijk, actiebereidheid en lef de enthousiaste aanhangers te inspireren om in dezelfde spirit aan de slag te gaan en eigen talenten aan het project te koppelen. Zo wordt iedereen mee aandeelhouder in het welslagen en het plezier van het project. ‘We gaan er zelf iets aan doen’, is een nieuwe reflex die u in de toekomst nog vaak gaat horen.

·         Participeer. Mijn gedacht! Peer zet participatiecoaches in – door Koen Wellens, communicatiedeskundige stad Peer

Onder het motto ‘Partipeer. Mijn gedacht!’ werden de inwoners van Peer uitgenodigd mee te denken en te praten over de toekomst van hun stad. Peer koos daarbij voor een vernieuwend project want voor het leiden van de gesprekken werden de zogenaamde participatiecoaches ingezet. Deze coaches, allemaal vrijwilligers van uiteenlopende pluimage, kregen een opleiding maar leerden en leren vooral van de praktijkervaring. Tijdens de participatiemomenten voor het ‘Beleidsplan 2014-2019’ gaven de aanwezigen hun gedacht over waar Peer voor moet staan en wat de Perenaar van zijn stad verwacht. De coaches namen de inwoners me op een participatietrip langs ‘bruisend Peer’, ‘zorgend Peer’, ‘solide Peer’ en ‘vooruitziend Peer’.

·         Regio Kempen. Een sterk plan voor een toeristische regio schrijf je niet alleen – door Bie De Busser en Vicky Steylaerts van Toerisme Vlaanderen

Een sterk plan voor een toeristische regio schrijf je niet alleen, ergens weggestopt in je kantoor. Dat doe je samen met de sector zelf, met al diegenen die er tijdens de uitvoeringsfase mee aan de slag zullen gaan. Waar dromen zij van? Wat is belangrijk voor het toerisme in onze regio? Waar zetten we samen op in? Deze doorgedreven vorm van participatie bracht een hele nieuwe manier van samenwerken met zich mee, geworteld in vertrouwen en ambitie voor de Kempen.

·         Burgers en FOD Sociale Zekerheid geven samen vorm aan de dienstverlening – door Saskia Gheysens en Barbara de Clippel van de FOD Sociale Zekerheid

Hoe kun je een betere dienstverlening bieden aan je doelgroep? Door samen te werken. Een inspirerend en verrijkend voorbeeld komt van de federale overheidsdienst Sociale Zekerheid. In oktober 2013 bracht de FOD 250 personen met een handicap, ambtenaren en professionelen uit de sector samen tijdens het evenement Touché! in Brussel. Mensen die anders zelden met elkaar in contact komen, wisselden die dag ideeën en ervaringen uit. Het was de ideale gelegenheid om kennis te maken met elkaar en met de mensen achter de dossiers én om te luisteren naar de zorgen van burgers. Een greep uit een hele lijst van concrete en soms verrassende voorstellen: mensen vinden het belangrijk dat alle informatie voor personen met een handicap gebundeld wordt in één uniek dossier en dat men terecht kan bij lokale contactpersonen. Overheidsteksten kunnen leesbaarder en eenvoudiger. Zulke ideeën gebruikt de FOD nu om concrete actieplannen uit te werken. Overheden en burgers kunnen door samenwerking duidelijk meer verwezenlijken.

·         De wijken zijn aan zet in Gent – door David Slosse, gebiedsgerichte werking bij stad Gent

Gent zette in het verleden sterk in op dialoog, maar een reeks mooie initiatieven moeten van de stad een converserende overheid helpen maken. Een van die inspanningen heet ‘Wijk van de maand’. Dit is de naam voor de ontmoetingen tussen het college van burgemeester en schepenen en de bewoners van de 25 Gentse wijken. Niet langer één enkele debatavond, maar een maand vol interactieve ontmoetingen rond diverse thema’s, op maat van de wijk. Bijzonder aan Wijk van de Maand is dat lokale verenigingen, bewonersgroepen en professionele werkers mee zorgen voor de organisatie en uitwerking. Niet alleen offline stimuleert Gent de ontmoeting, maar ook online dragen een ‘Facebookende wijkregisseur’ en een mooie website met filmpjes en een virtuele kaart waarop mensen hun idee kunnen posten hun steentje bij aan meer interactie. Op die manier wil Gent een nog beter beeld krijgen van hoe haar inwoners hun wijk ervaren en hoe ze die samen nog beter kunnen maken.

·         Nieuw leven in de oude dokken – door Yves Deckmyn, projectcommunicator Oude Dokken bij stad Gent

De oude dokken in Gent veranderen de komende vijftien tot twintig jaar in een bruisend stadsdeel waar oude en nieuwe Gentenaars leven rond het water en in het groen. Het gebied tussen de Dampoort en de wijk Muide moet een nieuwe aantrekkelijke en duurzame plek worden om te wonen, te ontspannen, te winkelen of te werken. Voor we zo ver zijn, zal dit nieuw stuk Gent zich in de komende jaren moeten aanpassen aan de veranderingen die op til staan. Met een waaier aan inspanningen informeert de stad de gebruikers van de dokken. Sterk aan de Gentse aanpak? Het enthousiasme en de ruimte voor dialoog en samenwerking met organisaties en mensen die nieuw leven in de Dokken willen blazen.

·         In Kortenberg particileren inwoners, politici en medewerkers samen – door Freek Rombouts, projectleider Kortenberg 2020 en Frie De Greef, lid van de chartergroep Kortenberg 2020

In Kortenberg participeren inwoners, politici een medewerkers van de gemeente al enkele jaren in een gezamenlijk experiment. Na een toekomstvisie voor hun gemeente uitgetekend te hebben, engageerden ze zich in een charter om die visie ook in de praktijk te brengen. Belangrijke beleidsbeslissingen van het bestuur worden getoetst aan dit charter. Burgers volgen dit mee op in de gemeenteraad. Dit najaar faciliteert het (gemeente)bestuur een’ inspiratiemarkt’ waar burgers samen initiatieven kunnen opzetten. In Kortenberg ontplooit het participatieproces zich volgens een natuurlijke cyclus op organische wijze in een spiraalbeweging die vertrekt van onderuit, gestaag uitdijt in steeds groter wordende cirkels en waarbij gaandeweg steeds meer mensen betrokken raken. Deelnemers krijgen de tijd om te leren en doen op die manier een schat aan nieuwe ervaringen en inzichten op. De positieve energie die telkens opnieuw ontstaat, geeft de chartergroep de kracht en drive om elke nieuwe cyclus aan te vatten. Deze nieuwe manier van denken sijpelt ook steeds meer door in het gemeentehuis: we zien in Kortenberg een onmiskenbare evolutie naar een open beleid, waardoor een nieuwe manier van besturen ingang kan vinden.

·         Stadslab2050 wil van Antwerpen een duurzame stad maken. “Niet praten maar samen doen”, dat is het motto van dit uniek samenwerkingsverband – door Gert Vandermosten, projectleider Stadslab2050Stad Antwerpen, bedrijfseenheid Stadsontwikkeling

Het netwerk Stadslab2050 brengt gemotiveerde burgers, bedrijven, middenveld, kennisinstellingen, Antwerpse stadsdiensten en andere overheden samen. En dat mag je letterlijk nemen. Geregeld brengt Stadslab 2050 al die verschillende handen, hersenen en middelen in een en dezelfde ruimte met als doel: het gezamenlijk opzetten van concrete projecten die Antwerpen helpen om de omslag naar een duurzame stad te verwezenlijken. Niet praten, maar samen doén. Aardbeien die luchtkwaliteit meten, bewoners die mee parken onderhouden, hoe op korte termijn 250 woningen renoveren, kantoren budgetneutraal laten verduurzamen en mode ontwerpers circulaire producten laten maken. Stadslab2050 zet in op brede waaier aan projecten, via heel actiegerichte gerichte participatie én met ‘the whole system in the room’.

·         De Limburgse energiecöoperatie Bronsgroen creëert via een slimme stakeholderaanpak juridische ruimte voor directe burgerparticipatie – door Anton Gerits, coördinator Bronsgroen

Bronsgroen cvba, een energiecoöperatie die investeert in hernieuwbare energie, werd opgericht door een groep enthousiaste Bilzenaars. Aanleiding was een groep verontwaardigde huurders uit de sociale woonwijk Gansbeek die zich in 2010 verenigden in een vzw. Ze pikten het niet langer dat grote energieleveranciers wel de winsten van windmolenparken wilden innen, terwijl de lasten voor de lokale bevolking bleven. Vandaag richt Bronsgroen zich tot alle Limburgers, en wil ze projecten over de ganse provincie aanbieden. Regelgeving vormt voor dergelijk burgerinitiatief een cruciale hefboom én barrière. Vorig jaar verankerde de Limburgse provincieraad met ruime meerderheid het principe van directe burgerparticipatie in Limburgse windmolens.
Voortaan zullen in alle nieuwe Limburgse windmolenprojecten de projectontwikkelaars minstens 20% moeten voorbehouden voor directe participatie voor de lokale gemeenschap en lokale overheden. De enthousiaste burgers van Bronsgroen zorgden via een slimme stakeholderaanpak zelf voor deze doorbraak.

·         Inwoners uit Leiden (NL) maken zelf hun stad mooier en leuker – door Marije van den Berg, bestuurder bij Stadslab Leiden

Het grootste en mooiste singelpark van Nederland, scholieren opleiden in actief burgerschap, muurschilderingen in donkere steegjes, Leiden als festivalstad, en het magazine de Leidse Style … Het zijn projecten van Stadslab Leiden, een burgernetwerk van inwoners uit Leiden. Marije geeft ook een keynote tijdens de ontwerpavond (zie hogerop).

·         De Genks schonk vertrouwen aan burgers en medewerkers, en bood ze ruimte om mee verantwoordelijkheid op te nemen – door Yasemin Yilmaz (participatie-ambtenaar Stad Genk) en Katrien Colson (ex-projectleider De Genks)

Hoe laat je Genkenaars meewerken aan een nieuw samenlevingsmodel? Hoe stimuleer je een open gesprekscultuur en verantwoordelijkheid bij de Genkenaar? Hoe verbind je deze dynamiek met het stadsbestuur? Deze vragen vormden de opstart van De Genks. Burgers die met burgers praten, dat was het uitgangspunt van De Genks. 40 burgers van heel diverse pluimage kregen vorming, methodieken, ondersteuning en een ferme duw in de rug om erop uit te trekken. Ze gaven het beste van zichzelf en vormden binnen de kortste keren een warme, rijke, creatieve groep met hoge inzet en betrokkenheid. Een soortgelijke beweging herhaalde zich in de tweede fase van het project. Ditmaal werden stadsmedewerkers uitgenodigd om verder aan de slag te gaan met het harde labeur van de uitdagers en de visie van de Genkenaren.

·         De school als aantrekkelijke leer- en werkplek in 2030 – door Geertrui De Ruytter van de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) en Luc Verheijen van Kessels-Smit

De Vlaamse Onderwijsraad (VLOR), het Departement Onderwijs en Vorming en de Koning Boudewijnstichting, begeleid door Kessels & Smit, The Learning Company, verkenden samen met vele stakeholders de toekomst(en) van ons onderwijs. Bakens uitzetten, een parcours ontwerpen en navigeren. Een schoolvoorbeeld voor wie wil weten hoe je participeren en leren om te innoveren hand in hand laat gaan.

·         Het Vlaams Materialenprogramma zet participatie in om de jongerendoelgroep te leren kennen – door Veerle Labeeuw, programmaleider Vlaams Materialenprogramma, OVAM

De wereldwijde bevolkingsaangroei en toenemende levensstandaard doen de vraag naar grondstoffen en materialen stijgen. Materialen worden steeds schaarser en duurder. Een transitie naar duurzamer omgaan met materialen en grondstoffen is cruciaal. Dit vraagt engagement, mentaliteitswijziging en gezamenlijke wil. Jongeren vormen hierin als brug naar de toekomst een bijzondere doelgroep, met een eigen manier van denken en handelen. Hoe slagen we er in om 12-18 jarigen met een verschillende kennis, attitude of achtergrond duurzaam met materialen te doen omgaan? Welke concrete acties of boodschappen raken hen? In het Vlaams Materialenprogramma nodigden het departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse Gemeenschap en de Ovam, stakeholders uit het onderwijs, jeugdwerk, ngo’s en het bedrijfsleven uit om participatief te komen tot de meest effectieve en creatieve manieren om deze bijzondere doelgroep te benaderen.

·         Leuven Klimaat Neutraal 2030: “samen maken we Leuven nog beter” – door Katrien Rycken (coördinator) en Erik Béatse (bestuurder en van lid van het directiecomité) Leuven Klimaatneutraal

De vzw Leuven Klimaatneutraal 2030 werd een jaar geleden opgericht door 60 organisaties, kennisinstellingen, bedrijven, overheden en Leuvenaars die de krachten willen bundelen om te komen tot een veerkrachtige, klimaatneutrale stad via een sociaal rechtvaardige transitie. Intussen telt de vzw al meer dan 200 leden. Met veel engagement, toewijding en energie worden nieuwe, inspirerende paden betreden : een boeiend participatietraject wordt uitgerold, de eerste 20 klimaatexperimenten worden uitgewerkt, de eerste 15 klimaatactieplannen worden verzameld, klimaatevenementen worden opgezet. De uitdaging is reusachtig, maar de ambitie is dat ook.

·         Een nieuwe rol voor onze adviesraden: De Wakkere Burger gaat voor in het experiment – door Wim Van Roy (coördinator) en Dieter Vandeputte (stafmedewerker) De Wakkere Burger

De Wakkere Burger doorloopt zelf een participatietraject en vertelt aan de hand daarvan meer over de vernieuwde visie op de werking, rol en uitdagingen van adviesraden in de toekomst. Het eigen participatietraject gaf ook aan dat De Wakkere Burger een rol wil spelen in andere vormen van participatie in lokaal beleid en spontane bottom up initiatieven. Met andere woorden, hoe kan De Wakkere Burger een link vormen tussen actieve burgers die zich engageren in deze initiatieven en de formele politiek zodat de stem van deze burgers luider kan klinken?

·         Het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding, een cocreatief beleid is een beter beleid – door het Team Coördinatie Armoedebestrijding, Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Het Pact 2020 wil tegen 2020 het aantal kinderen dat in armoede geboren wordt, halveren en het algemene armoederisico in Vlaanderen met 30% doen dalen. Ter voorbereiding van het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding ging het departement samen met het Netwerk tegen Armoede en De Link dit voorjaar in dialoog met een breed veld van stakeholders en ervaringsdeskundigen. Kwestie om vanuit een gedeelde en gedragen visie samen sterke en coherente acties op te zetten.

·         De historische dorpskern van Weelde: bewoners en gebruikers cocreëren hun eigen leefomgeving – door Tine Van den Broeck, projectmedewerker Kempens Landschap

In de gemeente Ravels leefde er tot voor kort geen traditie van participatie met burgers. Beslissingen werden meestal genomen in de kleine groep van bestuurders, na enkele bilaterale contacten met betrokkenen. De gemeente wist dan ook niet goed wat te verwachten toen Kempens Landschap voorstelde om voor de herinrichting van de historische dorpskern van de deelgemeente Weelde een participatieluik op te starten, en het eindresultaat op die manier mee in handen te leggen van de bewoners en gebruikers. Participatie en cocreatie heeft hier wel degelijk iets veranderd. Het resultaat van het traject is immers een prachtig plan. Het is nog waardevoller te constateren dat het plan – en dus ook de uitvoering- écht van de inwoners is. Ze zijn er eigenaar van, het is hún verhaal.

·         Jeugdwerkloosheid bestrijden via innoveren en cocreëren – door Bart Cornille, projectcoördinator We For Work

Weet jij welke rol digitale technologieën zoals websites of apps kunnen spelen in de strijd tegen jeugdwerkloosheid ? Is je antwoord ‘neen’, maak dan kennis met de denk-en doetanks van We For Work. Digitale experten, ondernemers, marketeers en creatievelingen brengen hun unieke vaardigheden, expertise en gekste out-of-the-box gedachten samen. Hun gedeelde doel: via cocreatie innoveren om zo meer jongeren aan het werk te zetten.

·         Maak Plannen. De Koning Boudewijnstichting trekt een dialoog op gang tussen generaties over de latere levensjaren – door Saïda Sakali, projectverantwoordelijke Koning Boudewijnstichting (KBS)

Met vroeger nadenken over later wil de Koning Boudewijnstichting organisaties en het groot publiek mobiliseren voor een betere voorbereiding van de latere levensjaren. 32 partners stappen mee in deze campagne. De Stichting stimuleert met dit project de dialoog en reikt concrete instrumenten aan bij individuen en betrokken stakeholders die kunnen zorgen voor een vlottere voorbereiding en een doeltreffende dialoog tussen de generaties onderling en hun omgeving. Autonomie, empowerment en respect voor diversiteit staan hierbij centraal.

·         Erfgenoten. Wat kunnen we leren uit de opstart van een lerend netwerk voor Limburgse erfgoededucatoren? – door Anne Milkers, museumconsulent

Signalen uit het werkveld hebben het Provinciaal Centrum Cultureel Erfgoed ertoe aangezet te onderzoeken of een netwerk voor erfgoededucatie in de provincie Limburg levensvatbaar zou zijn. Dat bleek het geval. Cruciaal was een traject, waarin samen met de sectoren erfgoed en onderwijs gewerkt werd aan de concretisering van een netwerk. De groep heeft, onder begeleiding, zelf de contouren van het netwerk gekozen, de missie en toekomstvisie en een naam bedacht: Erfgenoten Limburg. Een toekomst voor een lerend netwerk in verbinding met andere initiatieven en netwerken.

·         Globelink bouwt trajecten en projecten voor, door en met jongeren – door Greet Van Dael, stafmedewerker Globelink (coördinatie DO’ville, lerend netwerk VerdraaiDe Wereld)

Maak kennis met de Globelinkway. Jongeren bepalen van in het begin mee het concept en later de uitvoering van een project. Uitkomst of resultaat zijn op voorhand nooit gekend. Een ding staat wel altijd vast: het eigenaarschap is 100% van jongeren. Hoe de Globelinkway werkt, dat hoort aan de hand van concrete voorbeelden. In de G(lobelink)-spot ontstaan prille ideeën, Bataljongers geven de insteek van een subsidiedossier, verkiezingsambassadeurs bevragen zelf hun eigen achterban …

·         Het Sigmaplan. Creatief met emotionele kant van structuur – door Carolien Peelaerts, communicatieverantwoordelijke Waterwegen en Zeekanaal en Iris Catteeuw, externe ondersteuning omgevingsmanagement Sigmaplan

Bij Waterwegen en Zeekanaal (W&Z) of het Agentschap Natuur en Bos (ANB) weten ze perfect waarom ze met vuur de ‘ruimte voor de rivier’-aanpak van het Sigmaplan willen verdedigen. Met cijfers, tekst in alle tinten technisch en visualisaties informeren en betrekken ze al sinds jaar en dag verschillende lokale Sigmaprojecten. Buurtbewoners begrijpen best dat bij extreem stormweer gebieden beter gecontroleerd dan hun huizen overstromen. Omgaan met hinder en hoe het er moet uitzien in detail, vergt echter meer creativiteit om tot daadwerkelijk wederzijds begrip te komen.

·         De Lijn particileert. Of hoe door samen met stakeholders het memorandum te schrijven, een goede eerste stap was richting een cultuur van participatie – door Astrid Hulhoven, verantwoordelijke corporate communicatie bij De Lijn

In een context van besparingen waarin duidelijke beleidskeuzes zich opdrongen en vanuit het besef dat het grote gelijk & wijsheid niet alleen binnenskamers zit, is De Lijn gesprongen. De Lijn ging in dialoog mét, en niet louter naar belanghebbenden. Waar De Lijn vroeger te veel een gesloten organisatie was met een duidelijke koudwatervrees voor dissonante stemmen (“Help, er zijn actiegroepen in de zaal”), gaf ze het signaal dat ze voortaan wil luisteren naar iedereen. Samen met een brede groep belanghebbenden schreef De Lijn haar memorandum voor de volgende Vlaamse Regering. Met een kleine groep enthousiaste collega’s en de duidelijke steun van onze directeur-generaal doorliep ze een breed traject. En het is daar niet gestopt. Geen eenmalige window dressing, wel een eerste start, een reflex die De Lijn in de hoofden van al haar mensen wil krijgen. De Lijn werkt volop aan de verankering van deze nieuwe stijl binnen de werking en wil zo meer streven naar een gedragen besluitvorming. Zie overigens ook: https://toecomst.wordpress.com/2013/11/19/participatie-n-vierde-definitie/

·         Park Groot Schijn: via dialoog en constructief conflict samen publieke ruimte ontwerpen – door Kim Verstrepen, consulent architectuur en projectleider Park Groot Schijn

Het traject dat het Park Groot Schijn aflegt, is bijzonder. Het is een spraakmakend pad naar een nieuw park voor Antwerpen met lessen over een constructief conflict, van discussie naar dialoog. Of zoals Stijn Meuris het bezong : zou een heel klein beetje oorlog soms niet beter kunnen zijn? Park Groot Schijn is een verhaal over échte participatie. Dus niet: “ik ga daar naartoe, ik neem het mee en ben dan weer weg”. Het is ook niet: “ik heb een boodschap en dan is ’t aan de stad om er iets mee te doen”. Participatie betekent samen verantwoordelijkheid nemen, het project een goed hart toedragen, ieder van op zijn plek. Dan weet je dat, ondanks de hobbels onderweg, het goed komt.

·         Participatief theater van Sering betrekt moeilijk bereikbare kansengroepen – door Mia Grijp, artistiek leider Sering

Sering 2.0 werkt aan de oprichting van een kunstenzorg centrum waar kansengroepen via artistieke methodieken leren om volwaardig te participeren in de samenleving. Daarom ontwikkelt Sering vzw peer-to-peer projecten met mensen die nu als onbemiddelbaar worden beschouwd. Sering wil zo aantonen dat we trajecten kunnen samenstellen die ook voor deze mensen uitzicht op betaald werk inhouden. Het pilootproject Hart aan ’t Werk krijgt steun binnen de ‘oproep voor innovatie met de creatieve industrieën’. Het project wordt gezien als ‘uniek in zijn genre, omdat het relevante expertise en competenties uit twee beleidsdomeinen samenbrengt, waarbij een duidelijke synergie ontstaat. Bij succesvolle implementatie zal dit project de aanleiding zijn voor een nieuw en uniek platform met een belangrijke maatschappelijke hefboom. De artistieke insteek draagt in hoge mate bij tot de slaagkansen’. De uitbouw van het centrum is in volle ontwikkeling.

·         Viadukaduk. Gentse bewoners ijveren samen met hun politici voor een leefbare en constructieve oplossing – door Jef Geldof, bewonersgroep Viadukaduk

De bewoners uit Gentbrugge en Ledeberg (Gent) hebben het E17-viaduct als gemeenschappelijke buur. Dat verbindt ons 24/24 en 7/7 in de toenemende lawaaihinder en uitstoot van fijn stof. Als lotgenoten ijveren we met de bewonersgroep Viadukaduk voor een stille en gezonde, meer leefbare woonomgeving. Door het informeren en bewust maken via een petitie, facebookpagina en website zetten we deze problematiek op de politieke agenda. Want vòòr de levensduur van het huidige viaduct verstrijkt, moet een integrale visie leiden tot het best mogelijke alternatief.

·         District Antwerpen experimenteert met burgerbegroting – door Hanne Bastiaensen, wijkcoördinator Stedelijk Wijkoverleg en projectleider Burgerbegroting

Participatory budgetting is hot. Eind jaren tachtig mochten de inwoners van Porto Alegre in Brazilië voor het eerst beslissen over de besteding van overheidsmiddelen. 25 jaar later verovert deze vorm van participatie langzaam ook Europa. District Antwerpen zette al vorig jaar voor het eerst een burgerbegroting op. Voor 10 procent van de totale districtsbegroting hebben inwoners autonoom mogen beslissen naar welke thema’s dit geld moet gaan. Ondertussen wordt volop gewerkt aan een nieuwe cyclus, met opnieuw meer dan één miljoen euro te besteden. In zijn keynote speech gaat de Antwerpse districtsschepen voor participatie Willem-Frederik Schiltz dieper in op de politieke keuzes die gemaakt zijn (zie hogerop). In deze case gaan we dieper in op het traject zelf.

Ook nuttig om weten: het bestaan van deze OESO-aanbeveling uit 2012, met name “2. Adhere to principles of open government, including transparency and participation in the regulatory process (…)”. Meer daarover op www.oecd.org/gov/regulatory-policy/recommendations-guidelines.htm (met daar een pdf van 564 kB).

Over participatie en interactieve beleidsvorming – ook bekend onder trefwoorden als cocreatief beleidmaken en open policy making, bieden we u hier met plezier een reeks links aan die we sprokkelden op EuroPCom 2014 (het congres, de unconference):

En lees in verband met dit onderwerp ook onze eerdere blogposts over …

  • het handboek “Interactieve beleidsplanning” met daar ook tal van links (artikel van 2013-10-17)
  • “de vierde definitie van participatie” van prof. Filip De Rynck en over omgaan met verschillen (artikel van 2013-11-19)
  • de verschillende rollen die overheden & hun stakeholders opnemen (artikel van 2014-07-25),
  • en ons verslagje van de dialoog met Marije van den Berg over “koningen en koninginnen worden van andere werkvormen” (gepubliceerd op 2014-05-15).

Dit artikel verscheen eerder elders – op 2015-09-07 en 2015-03-19

Getagged , , , , , , , , ,

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: