Cocreatie: hoe krijg je het verkocht?

Uitsnede uit de voorkaft van het boek "Cocreatie is ... 13 mythen ontkracht / ga zelf aan de slag" van Hans Begeer & Lesley Vanleke (ISBN 9789401426442, Tielt: Lannoo Campus 2015-09-01)

Communicatieverantwoordelijken moeten koningen en koninginnen worden van nieuwe werkvormen spoorde Marije van den Berg van De Nieuwe Communicatieprofessional (DNCP) ons aan, en ook een organisatieconsultant als Erik Reijnders spreekt begeesterend over hoe we niet louter bezig horen te zijn met de communicatiemiddelen maar ook elders moeten bijspringen. Dat helpt communicatie, beleid en andere organisatierealiteit beter te verbinden – een van de doelstellingen voor deze legislatuur.

Maar hoe begin je daaraan, en hoe krijg je je collega’s méé? Een goed begin is: “Cocreatie is … 13 mythen ontkracht / ga zelf aan de slag” lezen, een gloednieuw boek van Hans Begeer & Lesley Vanleke, beiden mede-oprichters van het LSC-Collective (ISBN 9789401426442, Tielt: Lannoo Campus 2015-09-01). Met z’n voorwoord én met z’n focus op argumenten die managers en andere leidinggevende overtuigen (in het bijzonder vanaf blz. 120) is het boek een perfecte handleiding om cocreatie goed geïntroduceerd te krijgen. Het is ook erg nuttig voor wie bezig is met belanghebbendenmanagement, of wie verkokering graag naar de museumhoek verwijst.

Het boek kreeg een voorwoord van Martin Ruebens, die als secretaris-generaal van het Departement Kanselarij en Bestuur (DKB) van de Vlaamse overheid koos voor een large scale cocreatie-oefening als werkvorm voor de zoekconferentie #DDAR2025 in 2014. Die legde de fundamenten voor het transitieproces in dat departement. Het boek werd verder voorzien van illustraties van Axelle Vanquaillie.

Er zijn ook korte kaderstukjes met voorbeelden uit de praktijk, waarbij zowel uit de mislukkingen als uit de geslaagde resultaten wordt geleerd, met name:

  • de zoekconferentie “Slimmer zorgen voor morgen” van het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin en Flanders Care (blz. 55-57 en 109)
  • de zoekconferentie waarvan hierboven sprake (pdf van 78 kB, blz. 8, 63, 94 en 122)
  • de Conferentie ‘Doorstart’ (blz.  68-69, 109 en 128)
  • de eerste zoekconferentie in België, compleet met spanningen met de syndicale afvaardiging (blz. 76-84)
  • de uitdaging bij “een grote bank in het Brusselse” (blz. 92-93)
  • de uitdaging bij een Duits onderzoeksinstituut (case “dr. Vermeulen”, blz. 95-99 en 114-116)
  • en nog vele andere (zie bv. blz. 43, 104-105, 107 of 111).

Erg fijn is dat het boek concrete voorbeelden van werkvormen geeft, nl.:

  • open space (blz. 69-70 en 145-146) en zie ook de excursie hier voor een introductie
  • world café (blz. 50 en 144-145) doorassociërend al snel de hele olifant
  • appreciative inquiry en z’n vier fases (blz. 64 en 146-148)
  • future search of zoekconferentie (blz. 77 en 148-150)
  • mix max subgroepjes (blz. 69).
  • Hoewel het boek is geschreven door pleitbezorgers van Large Scale Interventions, staat er zeker ook veel nuttigs in voor wie niet meteen heel grootschalig aan cocreatie wilt beginnen.

Het boek leest speels maar opent toch methodisch met de nodige definities, argumentaties en oplijstingen. We citeren uit blz. 17: cocreatie is een vorm van samenwerking waarbij alle deelnemers, individuen, groepen of organisaties, vanuit een gezamenlijke opgave en ieder met een eigen belang, invloed hebben op het proces en het resultaat ervan. Omdat alle belanghebbenden vanaf het begin bij het proces betrokken worden, heeft het resultaat per definitie draagvlak en houdt het rekening met de perspectieven van alle belanghebbenden. Juist daarom verhoogt het de kans dat de overeengekomen acties ook daadwerkelijk zullen plaatsvinden. Het proces is in hoge mate zelfsturend (…) Het is zinvol cocreatie in te zetten wanneer er een als complex ervaren uitdaging op tafel ligt waarvoor de oplossing alleen door de verschillende belanghebbenden samen kan worden gerealiseerd.”

Cocreatie (overwegen of toepassen) is ook: rijden op de achtbaan: “zonder chaos geen vernieuwing. Aangezien niet iedereen altijd (…) op dezelfde plek zit in de achtbaan, moeten mensen elkaar helpen. Iedereen gaat door een emotioneel proces, of je het wilt of niet. Indien achteraf blijkt dat dat niet zo was, is het proces waarschijnlijk te vrijblijvend geweest” (op blz. 104-105 aan de hand van een case geïllustreerd).

Het boek is gebaseerd op zes kernprincipes (cf. blz. 18 en 136-138).

  1. Breng het hele systeem in één ruimte.
  2. Exploreer de hele olifant alvorens tot deeloplossingen over te gaan.
  3. Controleer wat je kunt en laat los wat je niet kunt controleren.
  4. Laat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen.
  5. Ga op zoek naar een gedeelde basis voor actie. (Focus enkel op waar je akkoord over bent, niet op wat scheidt en leer elkaar vervolgens “in gezamenlijke actie” beter kennen, dat creëert verder begrip en vertrouwen, cf. blz. 65-70 en de cases op blz. 74 en 83-84 – waarover hieronder meer.)
  6. Gebruik meningsverschillen om vernieuwing een kans te geven.

Andere nuttige of opvallende passages:

  • p. 124-125: als het antwoord op de vragen wat & hoe tweemaal onduidelijk is, dan is cocreatie aanbevolen
  • p. 131: top tien van het vertrouwen in cocreatie
  • p. 130: top tien van het wantrouwen in cocreatie
  • p. 10: twintig redenen om niet aan cocreatie te doen
  • p. 23: van ik-denken naar wij-denken
  • p. 24: vier sleutels voor verandering
  • p. 26: pratend betekenis geven [~ Erik Reijnders]
  • p. 52: men zal alleen loslaten (= noodzakelijk) als men voelt dat er structuur zit in het proces
  • p. 54: opdrachten van de planningsgroep
  • p. 56: over de AREIN-methode om uw stakeholders te selecteren (systemische aanpak actiegericht belanghebbendenmanagement)
  • p. 64: boutade: als je weinig tijd hebt, mag je niet overhaast te werk gaan
  • p. 82: taakafbakening deelnemers vs. facilitatoren
  • p. 87: cocreatie is goed voor het welbevinden, goed tegen burnout e.d. (cf. p. 27: motivatie, “ruimte scheppen om het beste van zichzelf te geven”)
  • p. 92: “actieleren hoort erbij: experimenteren, analyseren en van fouten mogen leren”
  • p. 91-100: wat moeten leiders doen bij cocreatie [~ Erik Reijnders]
  • p. 138-139: hoe een leidinggevende zich in het proces moet opstellen
  • p. 100: “al lopende baant men paden” (Afrikaans gezegde)
  • p. 106: cocreatie is vooral nuttig bij vier soorten vraagstukken (maatschappelijke ; zakelijke ; missie, visie & strategie ; cultuurverandering)
  • p. 107-111: zeven eisen voor de focusvraag, want het is cruciaal de juiste focusvraag te formuleren ; dat is een cocreatief proces an sich
  • p. 29 + 117: de traditionele top down aanpak heeft een lagere slaagkans en je hebt meer strijd te leveren met weerstand.

Wat ik vond ontbreken: een meer expliciete beschouwing over hoe het nodig is te kunnen omgaan met verschil (valkuil van de monocultuur) en zelfs frictie te verwelkomen (cf. de pleidooien van Steyaert & Blondeel om ruimte te maken voor tegenspraak) … Anderzijds gaat Principe 6 hier over en ademt het boek dat meningsverschillen goed bruikbaar zijn. Op blz. 74 en 83-84 staat ook een techniek beschreven om uit de impasse te geraken wanneer twee groepen mensen het niet eens geraken: deconstrueer de meningen en ga op zoek naar de gemeenschappelijke basis. “Tijdens dit bewustwordingsproces is er altijd wel een lid van de groep dat beide standpunten met elkaar verbindt. Door een dergelijke interventie kon de groep weer verder en is dus ‘heel’ gebleven, gefocust op de taak.”

Waar het boek zich herhaalt, is dat enkel op de essentie, bv. wat cocreatie opbrengt (véél), staat over blz. 20, 87, 113 en 140-142 verspreid. Er is helaas geen register maar anderzijds geven de auteurs steevast duidelijke bronvermeldingen of doorverwijzingen naar literatuur. We worden ook niet opzadeld met een ellenlange bibliografie. Het boek is sterk gebaseerd op de differentiatie-integratietheorie (cf. p.72) en verwijst vaak (p. 18, passim) naar werk van Marvin Weisbord & Sandra Janoff, de uitvinders van ‘de zoekconferentie’.

Er is ook een site in de maak waarop de data worden aangekondigd waarop de waardebon op blz. 142 kan worden ingeruild voor een zgn. “tasting workshop large scale cocreation”. In afwachting, zie alvast:

Dit artikel verscheen eerder elders – op 2015-09-01.

Uitsmijter: is het nu cocreatie of co-creatie?

Getagged , ,

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: